Daarmee haalt Nederland de Europese planning niet. De eIDAS-verordening verplicht iedere EU-lidstaat om burgers eind 2026 minstens één gecertificeerde EUDI Wallet aan te bieden: gratis en op vrijwillige basis. Zodra die wallets beschikbaar zijn, moeten publieke en semipublieke organisaties ze accepteren als identificatiemiddel naast bestaande middelen zoals DigiD en eHerkenning. Voor private partijen in aangewezen sectoren volgt die acceptatieplicht later. Daarbij gaat het onder meer om banken en andere financiële instellingen, energie-, telecom- en vervoerbedrijven en aanbieders van onderwijs en gezondheidszorg.
De vertraging komt niet uit de lucht vallen. Het Adviescollege ICT-toetsing waarschuwde eerder al dat de uitgevoerde testen onvoldoende basis boden voor een stelsel dat eind 2026 volledig zou moeten draaien. Pilots in Amsterdam en Nijmegen lieten hetzelfde beeld zien: deelnemers zagen nog beperkt meerwaarde, herkenden vooral DigiD als bestaand alternatief en ervaarden het gebruik van de wallet als tijdrovend.
Andere lidstaten boeken voortgang
De Europese ontwikkeling staat ondertussen niet stil. Denemarken zette zijn wallet AltID op 3 juni al in productie. Frankrijk en Duitsland hebben publieke testomgevingen waarmee andere partijen nu al kunnen aansluiten en testen; Duitsland mikt op een gefaseerde landelijke start begin 2027. Polen bouwt voort op mObywatel, de identiteitsapp die daar al breed wordt gebruikt, met een aangekondigde koppeling aan de EUDI Wallet. Spanje heeft inmiddels een juridische basis gelegd voor een volledig digitale identiteitskaart via de MiDNI-app. De Spaanse EUDI Wallet zelf zit nog in pilotfase.
Voor Nederlandse organisaties is dat belangrijk. De Europese verplichting om wallets te accepteren is niet één-op-één gekoppeld aan de planning van de NL Wallet. Wallets uit andere lidstaten kunnen eerder beschikbaar zijn en moeten straks ook verwerkt kunnen worden. Wie wacht tot de Nederlandse wallet gereed is voordat de eigen systemen worden voorbereid, loopt daardoor achter op de Europese werkelijkheid.
Wat betekent dit voor organisaties?
Voor overheden en gemeenten geeft het uitstel extra tijd om governance, dienstverlening en gebruiksgemak beter in te richten. Voor bedrijven is het uitstel vooral een waarschuwing om de voorbereiding niet volledig afhankelijk te maken van de Nederlandse planning. Financiële instellingen, energiebedrijven, telecombedrijven en andere aangewezen sectoren krijgen te maken met Europese wallets, ongeacht welk land als eerste op grote schaal levert.
Voor branche- en beroepsorganisaties is dit het moment om hun leden te helpen met praktische vragen: welke processen raken identificatie en gegevensdeling, welke systemen moeten wallets kunnen accepteren, en welke afhankelijkheden zijn er richting leveranciers, ketenpartners en toezichthouders?
